लेखिका – शीतल एम. जगताप, रायगड
“स्त्री” – शब्दांपलीकडील अस्तित्व
“स्त्री” – या एका शब्दात अनंत अर्थ सामावलेत. ती केवळ जन्माने स्त्री नसते, तर तिच्या शब्दशक्ती, सहनशक्ती आणि आत्म्याच्या खोल प्रवासातून स्त्रीत्वाचं खरे प्रतिनिधित्व करते.
गेल्या वीस वर्षांत मी अनेक स्त्रियांना पाहिलं – हसताना, रडताना, फुलताना, झुरताना. पण सगळ्यांमध्ये एक समान गोष्ट होती – मनाच्या तळाशी असलेला मजबूत वटवृक्ष. ती एकटी असते, पण कधीच पूर्णपणे एकटी नसते. थकते, पण हरत नाही. कोसळते, पण मोडत नाही. कारण ती – स्त्री असते.
—
अंतर्मनातील रुखरूक
स्त्रीचं हसूही आतून निघालेलं असतं. तिच्या मनात सतत एक हलकीशी रुखरूक असते – जिथं ती स्वतःशी संवाद साधते, रोज नव्याने उभी राहते. बाहेरून ती हिरव्या पानांनी डवरलेली वाटते, पण आतून तिचं मन कधी तुटलेलं, कधी सांधलेलं असतं. स्वतःच्या वेदना लपवणं आणि दुसऱ्यांना आनंद देणं – ही तिची खास कला आहे.
—
काचेचं भांडं की लोखंड?
समाज तिच्याकडे बघतो तेव्हा तिला “अब्रूचं नाजूक भांडं” मानतो. पण अनुभव असं शिकवतो की ती लोखंडासारखी कठीण आणि मजबूत असते. समाजाच्या बंधनं, परंपरा, अपेक्षा – या सगळ्यांचा भार घेतही ती मोडत नाही. ती मानसिक, शारीरिक आणि आध्यात्मिक शक्तीचा स्तंभ आहे. तिचं अस्तित्व केवळ सौंदर्यात नाही, तर तिच्या आतल्या दृढ संकल्पात आहे.
—
भावना, स्वप्नं आणि संघर्षांची कविता
स्त्री म्हणजे –
स्वप्नं पाहणारी, पण ती पूर्ण करताना अनेकदा झिजणारी.
आई – जी वेदना सहन करूनही हास्य जपते.
मुलगी – जिला लहानपणापासून कमीपणाचं भान दिलं जातं.
बहीण – जी उपवास करते, पण तिच्यासाठी कुणीही उपवास करत नाही.
ती सगळ्यांचं ऐकते, समजते, मदत करते – पण स्वतःचं दुःख मनात ठेवते.
—
घराच्या भिंतींपलीकडे आत्मशोध
वयाच्या विसाव्या वर्षी मी विचार केला – “माझं आयुष्य फक्त घरातच मर्यादित राहणार का?” उत्तर आलं – “नाही!”
मी केवळ घर चालवणारी नाही, मी विचार करणारी, निर्णय घेणारी आणि लिहिणारी स्त्री आहे.
आज अनेक स्त्रिया माझ्याशी बोलतात. त्यांच्या डोळ्यांतील अश्रू, न बोललेलं दुःख, लपलेली ताकद – मला माझंच प्रतिबिंब वाटतं.
—
स्त्री जन्म म्हणजे…
ती नाजूक असते, पण खूप मजबूत.
ती शांत असते, पण आतून खोल ज्वालामुखीसारखी.
ती सतत देते – प्रेम, काळजी, समर्पण – पण कधी मागत नाही.
ती झिजते, पण त्यातूनच फुलते.
स्त्री नसती, तर प्रेम, माया, संवेदना आणि सर्जन या गोष्टींचा अर्थच उमगला नसता.
—
निष्कर्ष – ती अबला नाही, ती “महाबला” आहे
माझ्या लेखणीला अर्थ मिळाला कारण माझ्या भोवतीच्या स्त्रियांनी जगण्याला नवे अर्थ दिले.
आजची स्त्री अडचणीतही लढते, बंधनं मोडते आणि स्वतःचं अस्तित्व ठामपणे मांडते.
तिला केवळ सहानुभूती नको – तिला आत्मसन्मान, मान्यता आणि निर्णय घेण्याची ताकद हवी.
ती कधीच कमकुवत नव्हती – ती संवेदनशील होती.
ती “कमकुवत वाटली”, कारण समाजाने तिची खरी ताकद ओळखली नाही.
—
अंतिम ओळी –
“ती कण कण बिखरते
पण फुल बनून उमलते,
ति अबला नाही अता
तीच तर जगाला घडवते.
ती फक्त ती नाही,
ती मन आहे, ती संस्कार आहे,
ती एक वेदना आहे
पण त्याहूनही जास्त – ती प्रेरणा आहे.*”
